“Một đứa con nhà công nhân như cô, chưa từng gặp mặt giám khảo, lấy tư cách gì mà đòi cao hơn những người được hưởng nền giáo dục tinh hoa từ bé tận 5 điểm?”
Lời này vừa thốt ra, sắc mặt của tất cả những người có mặt đều thay đổi.
Tôi đứng phắt dậy.
“Bằng thực lực. Cô còn vấn đề gì nữa không?”
Cô ta câm nín.
Thầy giáo vội vàng hòa giải: “Được rồi, quay lại thảo luận chủ đề chính đi.”
Chuyện này lan truyền khắp lớp học.
Có người bảo Triệu Uyển Như cay nghiệt, có người lại bảo cô ta nói cũng có lý.
Cũng bắt đầu có người lén lút dò hỏi về gia cảnh của tôi.
Tối hôm đó, tôi nhận được một cuộc gọi từ số lạ.
“Tô Niệm à? Tôi là Cố Ngôn Thâm.”
Tôi sững người.
“Sao anh có số của tôi?”
“Trong hồ sơ nhân sự có.”
“…Anh gọi có việc gì không?”
“Cậu cô nhờ tôi chuyển lời.”
Ngón tay tôi siết chặt điện thoại.
“Lời gì?”
“Ông ấy bảo… Đừng vội, cứ để cô ta nhảy nhót đi.”
Điện thoại cúp.
Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình một lúc lâu.
Cậu tôi biết chuyện của Triệu Uyển Như?
Làm sao cậu biết được?
Rốt cuộc cậu là ai?
Ngày khóa học kết thúc, Thành ủy tổ chức một buổi tọa đàm.
Thành phần tham gia gồm toàn bộ công chức mới trúng tuyển và một số cán bộ cấp trung.
Người chủ trì tọa đàm là Tổng Thư ký Thành ủy. Câu mở đầu của ông ấy là: “Hôm nay chúng ta mời đến đây một vị khách đặc biệt, để chia sẻ kinh nghiệm công tác ở cơ sở cho mọi người.”
Cửa phòng họp mở ra.
Người bước vào mặc một chiếc áo khoác cũ, tóc hoa râm, bước đi vững chãi.
Tôi như ngừng thở.
Là cậu tôi. Lục Chính Thanh.
Cậu bước lên bục, bắt tay Tổng Thư ký.
Tổng Thư ký giới thiệu: “Đây là đồng chí Lục Chính Thanh, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phát triển và Cải cách của Tỉnh, vừa mới nghỉ hưu năm ngoái. Tổ chức đặc biệt mời ông đến chia sẻ với các đồng chí trẻ.”
Ủy ban Phát triển và Cải cách Tỉnh.
Phó Chủ nhiệm.
Cấp Chính sảnh (tương đương Giám đốc Sở).
Tôi ngồi ở hàng thứ ba, lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi.
Trần Tiểu Vũ ngồi cạnh kéo kéo tay áo tôi: “Đệt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phát triển Tỉnh kìa!”
Triệu Uyển Như ngồi ở hàng thứ hai, tôi thấy cô ta lôi điện thoại ra gõ thoăn thoắt.
Tôi ngồi im bất động.
Cậu đứng trên bục, đưa mắt quét một vòng hội trường, ánh mắt xẹt qua tôi chưa tới một giây.
Cậu bắt đầu phát biểu. Cậu kể về những trải nghiệm hồi còn trẻ khi làm việc ở cơ sở, làm thế nào từ một nhân viên quèn ở huyện lỵ từng bước lên được Tỉnh. Giọng điệu bình hòa, không chút quan liêu.
Cậu nói: “Trong nhà nước không có đường tắt. Có người nghĩ quan hệ quan trọng hơn năng lực, nhưng quan hệ chỉ giúp các cô cậu bước qua cánh cửa, còn có đứng vững được hay không thì phải dựa vào chính mình.”
Câu nói này vừa dứt, tôi có cảm giác như có vô số ánh mắt đồng loạt hướng về phía mình.
Tọa đàm kết thúc, cậu bị một đám đông vây kín. Tổng Thư ký, Lãnh đạo Ban Tổ chức, cán bộ cấp trung của các ban ngành, từng người xếp hàng lên chào hỏi.
“Chào Lục Chủ nhiệm!”
“Lục lão, lâu quá không gặp!”
“Ngài là công thần của Tỉnh mình đấy!”
Tôi đứng chôn chân ở trong góc, không tiến lên.
Triệu Uyển Như không biết từ lúc nào đã đi đến cạnh tôi.
“Tô Niệm.” Giọng điệu của cô ta đã khác hẳn lúc trước.
“Gì?”
“Vị Lục Chủ nhiệm kia… cô có quen không?”
“Sao cô lại hỏi thế?”
“Lúc nãy khi phát biểu, ông ấy đã nhìn cô một cái.”
“Cô nhìn nhầm rồi.”
“Tôi không nhìn nhầm.”
Cô ta nhìn chằm chằm tôi vài giây. “Tô Niệm, rốt cuộc cô có lai lịch thế nào?”
“Tôi nói rồi, gia đình bình thường.”
“Con cái nhà bình thường sẽ không được một lãnh đạo đã về hưu của Tỉnh để mắt tới.”
“Có lẽ ông ấy chỉ nhìn bâng quơ xuống dưới thôi.”
Triệu Uyển Như không nói nữa, nhưng ánh mắt cô ta đã thay đổi.
Từ vẻ trịch thượng ban đầu, nay chuyển sang dò xét và cảnh giác.
Trở lại cơ quan, bầu không khí bắt đầu thay đổi một cách vi diệu.
Trực giác tôi mách bảo: Lúc trước chẳng ai thèm để ý đến tôi, bây giờ đi ngoài hành lang gặp đồng nghiệp, thái độ của họ nhiệt tình hơn hẳn.
“Tô Niệm, trưa nay đi ăn cùng không?”
“Tô Niệm, cái báo cáo này tôi chưa biết viết thế nào, cô xem giúp tôi được không?”
Tôi không rõ có phải do cảnh tượng trong buổi tọa đàm hôm đó hay không.
Trưởng phòng Lưu Phương gọi tôi ra nói chuyện riêng.
“Tô Niệm, dạo này có ai dò hỏi cô chuyện gì không?”
“Dò hỏi gì ạ?”
“Về quan hệ giữa cô và Lục Chủ nhiệm.”
Tôi im lặng một giây. “Không ạ.”
“Nếu có người hỏi, cô đừng nói gì cả.”
“Tại sao ạ?”
“Đây là ý của cậu cô.”
Tôi ngước lên nhìn Lưu Phương. “Trưởng phòng Lưu, chị cũng biết cậu của em ạ?”
Chị ấy chỉ cười, không đáp. “Cứ làm tốt công việc của mình là được.”
Thế giới này rốt cuộc có bao nhiêu người quen biết cậu tôi?
Còn tôi, quét dọn nhà cậu hai năm trời, vậy mà chẳng hay biết gì sất.
Tối hôm đó về nhà, lần đầu tiên tôi chủ động hỏi mẹ.
“Mẹ, cậu trước đây làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phát triển và Cải cách Tỉnh à?”
“Ừ.”
“Cấp Chính sảnh?”
“Ừ.”
“Sao mẹ không bao giờ kể cho con?”
Bà bê đĩa cá kho lên bàn: “Kể làm gì? Mày cũng đâu có dựa dẫm vào cậu.”
“Nhưng mà——”
“Cậu mày bảo, muốn mày tự đi con đường của mình. Cậu chỉ giúp mày định hướng thôi, còn đường là do mày tự đi.”
“Bắt con sang nhà dọn vệ sinh, cũng là để định hướng cho con ạ?”
“Mày ở nhà cậu hai năm, cậu dạy mày bao nhiêu thứ, trong lòng mày tự hiểu chứ.”
Tôi sực nhớ lại.
Mỗi lần sang quét nhà, cậu đều hỏi tôi vài câu.
“Chính sách cải tạo đô thị dạo này cháu thấy sao?”
“Nếu cháu là một Chủ tịch thị trấn, trong khu vực xảy ra sự cố tụ tập đông người, cháu sẽ xử lý thế nào?”