Tay lật tài liệu của tôi dừng lại: “Cô ta không phải hạng hai sao? Sao cũng đỗ được?”
“Bố cô ta là Triệu Kiến Quốc, Chủ tịch tập đoàn Hoa Thịnh. Cô ta thi vào một vị trí khác, cũng đỗ rồi.”
Tôi “Ồ” một tiếng, không mấy bận tâm.
Buổi chiều lúc đi họp, tôi đụng mặt Triệu Uyển Như ngoài hành lang.
Cô ta mặc một bộ vest công sở màu xám nhạt, uốn tóc xoăn lọn to. Thấy tôi, cô ta dừng bước.
“Tô Niệm.”
“Triệu Uyển Như.”
“Chúc mừng cô nhé, hạng nhất toàn thành phố.” Hai chữ “chúc mừng” bị cô ta kéo dài giọng mỉa mai.
“Cảm ơn.”
“Nghe nói cô xuất thân từ gia đình bình thường mà thi đỗ cơ à?”
“Ừ.”
“Đúng là không dễ dàng gì.” Lúc nói câu này, cô ta đánh mắt nhìn tôi từ đầu đến chân.
Tôi không thèm đáp lời, đi lướt qua người cô ta.
Sau lưng vọng lại tiếng cô ta nói chuyện với người khác:
“Chính là cô ta đấy, người được 92.6 điểm phỏng vấn. Tôi không tin một đứa con nhà bình thường lại có thể thi điểm cao như thế.”
“Cô nghĩ có khuất tất à?”
“Tôi không nói là có khuất tất, tôi chỉ thấy kỳ lạ thôi.”
Tôi đẩy cửa bước vào phòng họp, không ngoảnh đầu lại.
Tuần đầu tiên làm việc, mọi thứ đều êm đềm. Trưởng phòng Lưu đối xử với tôi khá tốt, có việc gì cũng tận tình chỉ bảo.
Đến chiều thứ Sáu, cửa văn phòng bị đẩy ra.
Người bước vào, tôi quen.
Cố Ngôn Thâm.
Hôm nay anh mặc một chiếc áo sơ mi xám đậm, xắn tay áo lên tận khuỷu.
“Trưởng phòng Lưu, Phó Cục trưởng Châu sai tôi đến lấy bản báo cáo lần trước.”
Lưu Phương đứng lên lật tìm hồ sơ: “Đợi một chút.”
Cố Ngôn Thâm đứng ở cửa, ánh mắt lướt qua cả phòng rồi dừng lại trên người tôi.
Tôi cúi gầm mặt nhìn tài liệu, không nhúc nhích.
Anh không nói gì, cầm tài liệu rồi rời đi.
Trần Tiểu Vũ ghé sang: “Cô quen Chủ nhiệm Cố hả?”
“Không quen.”
“Lúc nãy anh ấy nhìn cô mấy lần liền đấy.”
“Chắc nhận nhầm người thôi.”
“Cố Ngôn Thâm là Phó xứ trẻ tuổi nhất của Cục thành phố đấy, nghe bảo năm nay mới 31 tuổi. Chống lưng mạnh lắm, nhưng cụ thể là ai thì chẳng ai biết.”
Tôi “Ừ” một tiếng, tiếp tục đọc tài liệu.
Cuối tuần, tôi không sang nhà cậu.
Nhưng mẹ tôi lại nói một câu khiến tôi phải để tâm: “Cậu mày bảo mày đi làm thì cứ từ tốn thôi, đừng vội vàng thể hiện.”
“Sao cậu lại biết tình hình công việc của con?”
“Thì cậu mày quan tâm mày chứ sao.”
Sáng thứ Hai, cơ quan thông báo các công chức mới trúng tuyển phải đi học tập trung. Địa điểm là Trường Đảng thành phố, kéo dài một tuần.
Lúc điểm danh, tôi lại thấy Triệu Uyển Như.
Đứng cạnh cô ta là một người đàn ông ngoài 30, đeo kính gọng vàng, ăn mặc rất chải chuốt.
“Đây là chồng sắp cưới của tôi, Tiền Phong, làm ở Sở Tài chính.” Triệu Uyển Như giới thiệu.
Tiền Phong gật đầu với tôi, vẻ mặt lịch sự nhưng xa cách: “Chào cô.”
“Chào anh.”
Triệu Uyển Như khoác tay anh ta: “Tiền Phong cũng đến Trường Đảng để dạy, khóa kinh tế đợt này do anh ấy phụ trách.”
Tôi gật đầu, không nói gì thêm.
Sáng ngày học đầu tiên, một vị Phó trưởng ban Tổ chức đến phát biểu khai giảng. Ông ấy nói một câu:
“Làm việc trong môi trường nhà nước, quan trọng nhất là phải giữ vững giới hạn, đừng mong đi đường tắt. Có những con đường tưởng là nhanh, nhưng đi đến cuối mới biết đó là vực thẳm.”
Lúc nói câu này, ông ấy liếc nhìn xuống bục.
Tôi không chắc liệu ông ấy có đang nhìn tôi hay không.
Đến bữa trưa, Triệu Uyển Như bưng khay cơm ngồi đối diện tôi.
“Tô Niệm, nhà cô ở đâu thế?”
“Ở thành phố này.”
“Bố mẹ làm nghề gì?”
“Mẹ tôi ở nhà nội trợ, bố làm công nhân.”
Cô ta “Ồ” lên một tiếng, biểu cảm vô cùng ẩn ý.
“Thế cô cũng giỏi thật đấy, con nhà công nhân bình thường mà thi đỗ hạng nhất thành phố.”
Mấy đồng nghiệp mới quanh đó đều quay ra nhìn.
“Tôi ôn thi viết mất một năm rưỡi.”
“Thế còn phỏng vấn?”
“Phỏng vấn thì phát huy bình thường thôi.”
“92.6 điểm mà gọi là bình thường à?” Cô ta bỏ đũa xuống. “Cô có biết số điểm này vô lý cỡ nào không? Các năm trước điểm phỏng vấn cao nhất cũng chỉ 88 thôi.”
“Vậy năm nay là 92.6.”
“Tôi không nhắm vào cô đâu, chỉ là tôi tò mò thôi. Cô có quen biết trước giám khảo nào không?”
Cả bàn ăn chìm vào im lặng.
“Không.”
“Thật không?”
“Cô muốn nói gì thì cứ nói thẳng.”
Triệu Uyển Như bưng cốc lên uống một ngụm. “Không có gì, hỏi tùy tiện thế thôi. Dù sao thì, sự công bằng rất quan trọng mà.”
Nói xong, cô ta bưng khay cơm bỏ đi.
Trần Tiểu Vũ ngồi xích lại gần: “Đừng để ý đến cô ta, cô ta không cam tâm vì cô đứng nhất đấy.”
“Tôi biết.”
“Nhưng nhà cô ta đúng là có bối cảnh thật. Bố cô ta, Triệu Kiến Quốc, có địa vị lắm trong giới kinh doanh thành phố này, quan hệ cực tốt với mấy vị lãnh đạo Sở.”
“Thế thì liên quan gì đến tôi?”
Trần Tiểu Vũ nhìn tôi, muốn nói lại thôi.
Ngày thứ ba của khóa học, có chuyện xảy ra.
Trong phần thảo luận nhóm buổi chiều với chủ đề “Vấn đề phân bổ tài nguyên trong quản trị cơ sở”, tôi được phân vào nhóm 3, Triệu Uyển Như cũng ở nhóm này.
Khi thảo luận, tôi đưa ra quan điểm: “Cốt lõi của việc phân bổ tài nguyên không nằm ở tổng số lượng, mà nằm ở sự tổn hao hiệu suất do thông tin bất đối xứng. Khó khăn lớn nhất ở cơ sở là: Cấp trên không biết cấp dưới cần gì, còn cấp dưới không biết cấp trên có thể cho những gì.”
Thầy giáo dẫn dắt nhóm gật đầu gật gù.
Triệu Uyển Như liền chen ngang: “Quan điểm này mang tính lý thuyết quá. Trong công việc thực tế, phân bổ tài nguyên chính là vấn đề quan hệ và nhân mạch. Cô bảo thông tin bất đối xứng, nói toẹt ra là cô không quen biết người có quyền quyết định chứ gì.”
“Nếu một cơ chế phải dựa vào việc quen biết mới có thể vận hành, thì bản thân cơ chế đó đã có vấn đề.”
“Cơ chế là chết, con người là sống. Cô ở trong nhà nước lâu ngày rồi sẽ biết, lý thuyết chẳng giải quyết được vấn đề gì cả.”
“Tôi không đồng ý.”
“Đương nhiên là cô không đồng ý rồi.” Cô ta cười khẩy. “Bởi vì cô chẳng có tí quan hệ nào, nên đành phải tin vào cơ chế chứ sao.”
Tất cả mọi người trong nhóm đều im bặt.
Tôi nhìn thẳng vào cô ta.
“Triệu Uyển Như, rốt cuộc cô đang ám chỉ điều gì?”
“Tôi chẳng ám chỉ gì cả.”
“Cô từ ngày phỏng vấn đã bóng gió tôi có vấn đề, cô có bằng chứng gì không?”
“Tôi không nói cô có vấn đề.”
“Vậy tại sao cô cứ nhắc đi nhắc lại điểm phỏng vấn của tôi?”
Cô ta dựa lưng vào ghế, khoanh tay trước ngực.
“Bởi vì với những chuyện vô lý, tôi có thói quen hỏi thêm vài câu.”
“Vô lý? Tỷ lệ chọi 1/217, tôi thi viết hạng 3, phỏng vấn hạng 1, vô lý ở chỗ nào?”